Boekeblok

Dawid van Lill

Kennis is mag. Dit beteken daar is baie goed om te weet, sê Hans ­Büttner. Só baie goed. Ja, sê ­George Claassen, en dit ís mos goed om ­als te weet. Toe stel hulle ’n kortbegrip van kennis saam en noem dit Goed Om Te Weet.
Dit is propvol ­nuttige neute­doppies. Omtrent 4 000 van hulle, wat elkeen in ’n paar woorde ’n ­belangrike saak opsom. Die paar woorde per ­onder­werp het seker die skrywers hoofbrekens besorg, want dit is makliker om ’n boek oor van hierdie sake te skryf as om dit in ’n paragraaf op te som. Hulle het egter uiters gedissiplineerd vas­gebyt en by die kort-kort styl ­gebly. Dit is immers nie ’n ensi­klopedie nie, maar ’n bekend­stelling, ’n ­oorsig, van soveel ­belang­rike onder­werpe as moontlik. Daar ís ’n paar foto’s, maar g’n oormaat van syfers en statistiek nie, en ook geen lyste nie. Dit is nie die doel van die boek nie. (Wat ek wel mis? Dalk die een of ander ­wêreldkaart – al is dit agter in die boek – net om te sien waar op die aardbol is al die verskillende ­plekke wat genoem word.)
Blaai gerus deur die boek, en jy sal sien hoeveel leer jy sommer by jou kennismaking met al dié uit­een­lopende begrippe. Elke opsom­ming is net ’n vinnige ­prikkel wat jou stimuleer om meer te wil weet. Maar jy kan nie eintlik net blaai en loer nie, jy moet léés.
Die boek se uitgangspunt is Suid-Afrikaans, maar die hele ­geskiede­nis van die mensdom en die ganse wêreld (en heelal) word gedek. Selfs die mitologie, die ­antieke beskawings, die kunste en die belangrike gods­dienste kry ’n ­­vol­waardige plek in die 13 hoofstukke. Belang­rike kruis­ver­wysings word oral met pyle aangedui, en elke hoof­stuk se inskrywings is alfa­beties gerangskik. Die uitgebreide ­indeks maak dit baie maklik om te soek na wetenswaardighede wat nog êrens weg­kruip.
Die samestellers is albei swaargewigte in die kenniswêreld en ­hulle het baie moeite gedoen om ­seker te maak dat dié boek ’n ereplek in SA ­huise sal inneem. ’n Reëltjie ­bo-aan die ­buite­blad noem dit “Die feiteboek vir ­ingeligte Suid-Afrikaners”. As jy nie ingelig is vóórdat jy die 422 bladsye beetkry nie, sal jy ná die lees g’n verskoning hê vir ’n gebrek aan kennis nie. Dit is ­hopelik die eerste van vele feite­boeke uit dié twee se kennisbank.
’n Ander, nuwe boek wat maklik “kennis is mag” as leuse sou kon hê, is Isabel Uys se nuutste pennevrug. Sy noem dit Die Suid-Afrikaanse Gids – Feite en Wenke, en dit vul Goed Om Te Weet uitstekend aan. Die verbasende ding is juis dat dié twee boeke nie op mekaar se tone trap nie, maar elkeen sy eie plek in die SA kennismark vol staan.
Die Suid-Afrikaanse Gids is ’n ­alles-en-nog-wat-boek. Daar is hope lyste, feite, statistiek en tabelle, ­alles oor Suid-Afrika. As jy van ­lyste hou, skaf gerus dié boek aan. Dit is een van die omvattendste ­inligtingsboeke van dié aard wat beskikbaar is. Glo my vry, dit kos klippe kou om hierdie soort ­inligting te bekom. Nou is alles ­netjies op een plek. Die lyste word aangevul deur meer uitgebreide ­beskrywings van interessante plekke en gebeure, met biografieë van belangrike Suid-Afrikaners tussenin. Die Suid-Afrikaanse Gids het ook ’n dubbeldoelnaam. Dit is ’n gids met baie feite oor SA, ja, maar die res van die boek bevat ’n norring nuttige wenke oor enige ­onder­werp onder die son. Wil jy trou, skei of ’n begrafnis reël? Dis als daar. As jy wil kos maak, wyn kies, jou huis beveilig, water bespaar of selfs iemand in ’n ander taal groet, trek net dié allesweter nader. Kennis is inderdaad mag.
GOED OM TE WEET: TAFELBERG-UIT­GEWERS, KAAPSTAD. (HARDEBAND, 422 BLADSYE.)
DIE SUID-AFRIKAANSE GIDS: PROTEA BOEKHUIS, ­PRETORIA. (SAGTEBAND, 484 BLADSYE.)
Dawid van Lill is ’n skrywer en ­navorser.